Semen Raphani saiivi – Lai phục tử, La bặc tử

Hạt lấy từ quả chín, phơi hay sấy khô của cây Cải củ {Raphanus sativas L.), họ Cải (Brassicaceae).

Mô tả cải củ

Hạt nhỏ hình trứng tròn hoặc hình bầu dục hơi dẹt, dài 2,5 mm đến 4 mm, rộng 2 mm đến 3 mm. Mặt ngoài màu nâu vàng, nâu đỏ hoặc nâu xám, ở một đầu có rốn hạt hình  tròn, màu nâu sẫm; đầu kia có mấy rãnh dọc. Vỏ hạt mỏng và giòn, bên trong có hai lá mầm màu trắng vàng, có dầu.  Không mùi, vị nhạt hơi đắng, cay.

Định tính cải củ

Lấy một lượng nhỏ bột dược liệu (khoảng 20 mg) cho vào ống nghiệm, thêm một hạt nhỏ natri hydroxyd (TT), đun ống nghiệm trên đèn cồn, để nguội. Hòa hỗn hợp trên trong 2 ml nước, lọc. Lấy 1 ml dịch lọc, acid hóa bằng  dung dịch acid hydrocloric 5 % 7 7 ) , khí hydro sulfur sẽ  bốc lên làm cho giấy tẩm chì acetat(TT) biến thành màu đen nâu, sáng bóng.

Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4).

Bản mỏng: Silica gel GF254.

Dung môi khai triển: Lớp trên của hỗn hợp dung môi gồm ethyl acetat- acid formic – nước ( 10 :2 :3 ).

Dung dịch thử: Lấy 1g bột dược liệu, thêm 30 ml ether (TT), đun hồi lưu 1 h và loại bỏ dịch ether, bay hơi bã tới khô. Thêm 20 ml methanol (TT) vào bã, đun hồi lưu l h,  lọc và bốc hơi dịch lọc tới cắn, hòa tan cắn trong 2 ml  methanol (TT) dùng làm dung dịch thử.

Dung dịch đối chiếu: Lấy 1 g Hạt cải củ (mẫu chuẩn), tiến hành chiết như mô tả ở phần Dung dịch thử.

Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mông 5 μl mỗi dung dịch trên. Sau khi triển khai sắc ký, lấy bản mỏng ra, để khô trong không khí. Quan sát dưới ánh sáng tử ngoại  ở bước sóng 254 nm. Các vết trên sắc ký đồ của dung dịch  thử phải có cùng giá trị Rf và màu sắc với các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. Phun hỗn hợp gồm dung dịch vanilin 1 % trong acid sulphuric (TT) – ethanol 96 % (TT) (10 : 90), sấy bản mỏng  đến khi các vêt hiện rõ. Trên săc ký đô của dung dịch thử phải có các vết cùng giá trị Rf và màu sắc với các vết trên  sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu.

Độ ẩm của cải củ

Không quá 8,0 % (Phụ lục 12.13).

Tro toàn phần của cải củ

Không quá 6,0 % (Phụ lục 9.8).

Tro không tan trong acid

Không quá 2,0 % (Phụ lục 9.7).

Tạp chất cải củ

Tỷ lệ hạt non, lép không quá 5,0 % (Phụ lục 12.11).

Chất chiết được trong dược liệu cải củ

Không ít hơn 10,0 % tính theo dược liệu khô kiệt.

Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10), dùng ethanol 96 % (TT) làm dung môi.

Chế biến cải củ

Thu hoạch vào mùa hạ, khi quả chín, cắt lấy cây, phơi khô, đập lấy hạt, loại bỏ tạp chất, phơi khô.

Bào chế cải củ

Hạt cải củ: Lấy hạt cải củ, loại sạch tạp chất, rừa sạch phơi khô, khi dùng giã nát.

Hạt cải củ sao: Lấy hạt cải củ sạch, sao nhỏ lửa đến khi hơi phồng và có mùi thơm, lấy ra để nguội, khi dùng giã nát.

Bảo quản cải củ       

Để nơi khô, thoáng, tránh sâu, mọt.

Tính vị, quy kinh của cải củ

Tân, cam, bình. Vào kinh phế, tỳ, vị.

Công năng, chủ trị của cải củ

Tiêu thực trừ trướng, giáng khí hóa đờm. Chủ trị: Ăn uống đình trệ, thượng vị đau trướng, đại tiện bí kểt, tiêu chảy, kiết lỵ, đờm nghẽn, ho suyễn.

Cách dùng, liều lượng cải củ

Ngày dùng từ 5 g đến 10 g, dạng thuốc sắc.

Kiêng kỵ cải củ

Cơ thể hư nhược, thuộc chân khí hư thì không được dùng

CẢI CỦ (Hạt)
Rate this post

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here