MÒ HOA TRẮNG
Herba Clerodendri  philippini 
Mẩn trắng, Lẹo trắng, Mò mâm xôi

Thân, cành mang lá đã phơi hay sấy khô của cây Mò hoa  trắng  (Cerodendrutn philippinum Schauer), họ Cỏ roi  ngựa (Verbenaceae).

Mô tả

Dược liệu còn nguyên: Đoạn thân non vuông, đoạn thân  già tròn, dài 20 cm đến 40 cm, đường kính 0,3 cm đến  0,8 cm, có lông vàng nhạt. Thân chia thành nhiều dóng dài  4 cm đến 7 cm, quanh mấu có một vòng lông tơ mịn. Lá  mọc đối, gốc tròn hoặc hình tim, đầu nhọn, dài 10 cm đến  20 cm, rộng 8 cm đến 15 cm, mép nguyên hoặc có răng  cưa rất nhỏ, có ít lông cứng và ờ mặt dưới thường có tuyến  nhỏ tròn, màu vàng, gân lá nổi rõ, gân phụ có hình mạng  lưới, cuống lá phủ nhiều lông. Lá vò có mùi hăng đặc biệt.  Cụm hoa do các xim nhỏ tập hợp thành chùy ở đỉnh thân,  phủ đầy lông màu hung, dài 11 cm đến 15 cm. Lá bắc  hình trái xoan hoặc hình mũi mác. Hoa màu trắng hoặc  vàng ngà. Nhị và vòi nhụy thò dài. Quả hạch hình cầu, đen  bóng, có lá đài tồn tại màu đỏ.
Dược liệu đã cắt đoạn: Đoạn thân, cành lá được cắt thành  đoạn dài khoảng 1 cm.

Vi phẫu

Lá: Biểu bì trên và dưới mang lông che chở đa bảo, có  3 đến 8 tế bào. Lông tiết đa bào nằm sâu trong biểu bì,  chân ngắn, đầu to, tròn, gồm 6 đến 8 tế bào xếp xoè ra,  ngoài có lớp cutin bao bọc, phồng lên hình đầu. Tuyến tiết  đa bào to, hình đĩa, nằm sát biểu bì. Mặt dưới gân chính lồi nhiều hơn. Hai đám mô dày ờ 2 chỗ lồi của gân chính. Có  9 đến 11 bó libe-gỗ xếp thành một vòng tròn ở gân giữa.  Libe ở bên ngoài, gần như nối liền nhau. Tinh thể calci  oxalat hình khối chữ nhật, thường ở mô mềm ruột của gân  giữa. Mô giậu gồm một hàng tế bào.

Bột

Màu lục xám, mảnh lông che chở, lông tiết đa bào nhìn  thẳng từ trên xuống có hình tròn, nhìn nghiêng đầu to,  chân bé, tuyến tiết hình đĩa đa bào, có khi vỡ thành từng  mảnh. Mảnh biểu bì dưới có nhiều lỗ khí gồm 2 đến 4 tế  bào kèm, có khi có cả lông tiết và vết tích lông che chở.  Lỗ khí bị tách riêng. Tinh thể calci oxalat hình khối vuông  hoặc hình chữ nhật. Mảnh mô mềm gân lá gồm các tế bào  hình chữ nhật.

Định tính

Lấy 3 g bột dược liệu cho vào bình nón có nút mài, dung tích  100 ml. Thêm 1 ml  dung dịch amoniac 10 % (TT). Trộn  đều. Thêm vào bình 20 ml cloroform (TT), lắc nhẹ 10 min. để yên trong 1 h, lọc dịch chiết vào một bình gạn, thêm  3 ml dung dịch acid sulfuric 10 % (TT), lắc nhẹ vài phút,  để lắng. Gạn lấy lớp dung dịch acid cho vào ống nghiệm,  nhỏ vài giọt thuốc thử Dragendorff (TT) sẽ có kết tủa màu  vàng cam.

Độ ẩm

Không quá 13,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 105 °C, 4 h).

Tạp chất

Không quá 1,0 % (Phụ lục 12.11).

Tro toàn phần

Không quá 8,0 % (Phụ lục 9.8).

Chế biến

Thu hái cành lá quanh năm, tốt nhất vào lúc cây sắp ra hoa  hoặc đang ra hoa, rửa sạch, phơi hoặc sấy khô.

Bào chế

Khi dùng thái nhỏ, sao vàng, sắc uống. Có thể nấu cao đặc.

Bảo quản

Để nơi khô.

Tính vị, quy kinh

Vị đắng, mát. Vào các kinh tâm, tỳ, can, thận.

Công năng, chủ trị

Thanh nhiệt giải độc, khu phong, tiêu viêm. Chủ trị: Khí  hư, bạch đới, kinh nguyệt không đều, mụn nhọt, lở ngứa,  vàng da, gân xuống đau nhức, lưng mỏi, huyết áp cao.

Cách dùng, liều lượng

Ngày dùng 12 g đến 16 g, dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán.  Thường phối hợp với các loại thuốc khác.

MÒ HOA TRẮNG
1 (20%) 1 vote

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here